Στις 24 Οκτωβρίου 2026 εγκαινιάστηκε στο Βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου η έκθεση «(Α)ορατό: το Εβραϊκό Νεκροταφείο του Διδυμοτείχου», η οποία αναδεικνύει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της ιστορίας της πόλης και φωτίζει τη διαχρονική παρουσία της εβραϊκής κοινότητας στην περιοχή.
Η έκθεση διοργανώνεται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου του Υπουργείου
Πολιτισμού, σε συνεργασία με την Πρωτοβουλία για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές
Επιστήμες του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (SNFPHI) στο Πανεπιστήμιο Columbia, και
πραγματοποιείται με την αποκλειστική υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος
(ΙΣΝ).
Η έρευνα για την έκθεση πραγματοποιήθηκε από τους ιστορικούς Ελένη Κούκη
και Γιάννη Παπακονδύλη, στο πλαίσιο της δράσης δημόσιας ιστορίας «Το Εβραϊκό Νεκροταφείο του
Διδυμοτείχου: Ανάμεσα στη Λήθη και τη Μνήμη». Βασίστηκε σε αρχειακό υλικό από την
Ελλάδα και τη Θράκη, καθώς και σε επιτόπια έρευνα, συμβάλλοντας στην τεκμηρίωση
και την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης της εβραϊκής κοινότητας του Διδυμοτείχου.
Στα εγκαίνια, το ΚΙΣΕ εκπροσωπήθηκε από τον αναπλ. ταμία του, κ. Άκη
Ρομπίσα ο οποίος στην ομιλία του, αναφέρθηκε στους σημαντικούς σταθμούς που
οδήγησαν στην υλοποίηση του έργου και εξήρε τη συμβολή των φορέων και των
ανθρώπων που εργάστηκαν για την πραγματοποίησή του. Μεταξύ άλλων, τόνισε
χαρακτηριστικά:
«…Το έργο σας και η σημερινή έκθεση κρατούν ζωντανή την ιστορική μνήμη
και μαρτυρούν την υπευθυνότητα με την οποία θεσμοί, ιδρύματα, τοπική κοινωνία
και ακαδημαϊκοί αντιμετωπίζουν αυτόν τον στόχο. Το αναγνωρίζουμε και το
θεωρούμε θεμελιώδους σημασίας, διότι σήμερα, περισσότερο από ποτέ, καθώς
γινόμαστε μάρτυρες της αναβίωσης φανατισμών, οξύνσεων και βίας παντού στον
κόσμο, συνειδητοποιούμε –για μία ακόμη φορά– ότι το μίσος μπορεί να ξεκινά με
τους Εβραίους, αλλά δεν σταματά εκεί. Αφορά όλους και, σαν χιονοστιβάδα,
απειλεί να κατατροπώσει τις αξίες του πολιτισμού μας».
Στην εκδήλωση παρέστη επίσης ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΑΙΕ, Δαυίδ
Ταραμπουλούς, ο οποίος, με την αρωγή του ΚΙΣΕ, είχε ξεκινήσει το 2019 μια
προσπάθεια διάσωσης και ανάδειξης του εβραϊκού νεκροταφείου του Διδυμοτείχου.
Τα εγκαίνια τίμησαν με την παρουσία τους, μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος
Διδυμοτείχου Ρωμύλος Χατζηγιάννογλου, ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος
και Σουφλίου Δαμασκηνός, ο Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος, η γενική
γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, ο βουλευτής Έβρου Αναστάσιος
Δημοσχάκης και ο δήμαρχος Ορεστιάδας Διαμαντής Παπαδόπουλος, καθώς και
εκπρόσωποι της επιστημονικής κοινότητας.
Με αφορμή την έκθεση, ο Δήμος Διδυμοτείχου χαιρέτισε την πρωτοβουλία,
υπογραμμίζοντας τη σημασία της ανάδειξης του πολυπολιτισμικού χαρακτήρα της
πόλης και της ιστορικής της κληρονομιάς. Όπως επισημαίνεται, η αναγνώριση και ο
σεβασμός όλων των κοινοτήτων που έζησαν και δημιούργησαν στον τόπο αποτελούν
αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς του.
Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 24 Ιανουαρίου 2027,
στο Βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου.
