Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026

Σανσήμερα 4/1/2018: Φεύγει από τη ζωή στο Τελ Αβίβ, σε ηλικία 86 ετών, ο σπουδαίος Ισραηλινός συγγραφέας Άαρον Άπελφελντ


Γεννήθηκε το 1932 σε χωριό που ανήκε τότε στην αυστροουγγρική αυτοκρατορία (μετά στη Ρουμανία και σήμερα στην Ουκρανία), με μητρική γλώσσα τα γερμανικά, τη γλώσσα του εχθρού, και γνώρισε την κοινή μοίρα των Εβραίων της Ευρώπης στα χρόνια του ναζιστικού μίσους (η μητέρα του δολοφονείται, τον χωρίζουν από τον πατέρα του και τον κλείνουν σε στρατόπεδο για δυο μήνες), αλλά έχει και μια μοίρα εντελώς ξεχωριστή: δραπετεύει από το στρατόπεδο το φθινόπωρο του 1942 και περιπλανιέται, δεκάχρονο παιδί, μόνο του στα δάση της Ουκρανίας για δυο χρόνια. Μετά το τέλος του πολέμου διασχίζει όλη την Ευρώπη και φτάνει στην Ιταλία, όπου και ζει για μήνες σε στρατόπεδο εκτοπισμένων. Από εκεί, ένα καράβι τον φέρνει το 1946, στα δεκατέσσερα χρόνια του, στην Παλαιστίνη. Αυτή η αδιανόητη εμπειρία των παιδικών του χρόνων αποτελεί την πηγή όλου του έργου του. Σπουδάζει φιλοσοφία και λογοτεχνία στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, εργάζεται σε κιμπούτς και εμφανίζεται στα ισραηλινά γράμματα με μια συλλογή διηγημάτων στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Ακολουθεί άλλη μια συλλογή και σταδιακά περνάει στο μυθιστόρημα. Όλα τα έργα του τα γράφει στα εβραϊκά μολονότι όταν μετανάστευε στην Παλαιστίνη δεν γνώριζε την εβραϊκή γλώσσα. Δεν ήθελε όμως να γράφει στα γερμανικά −που ήταν η γλώσσα των δολοφόνων της μητέρας του. Συγγραφέας διεθνούς φήμης, γράφει τριάντα και πλέον βιβλία, διηγήματα και μυθιστορήματα. Σε αντίθεση με άλλους συγγραφείς που επέζησαν του Ολοκαυτώματος, ο Άπελφελντ στα έργα του δεν καταγράφει τις προσωπικές του εμπειρίες από το Ολοκαύτωμα αλλά αναφέρεται σε αυτό με έναν έμμεσο τρόπο. O Φίλιπ Ροθ τον χαρακτήρισε «…περιπλανώμενο συγγραφέα ενός περιπλανώμενου έργου». Ο Άπελφελντ, βαθιά ταυτισμένος με τη γραφή του Κάφκα, ανέφερε συχνά την επίδραση που είχε στην εξέλιξη του ύφους του η ανάγνωση της Βίβλου, επειδή έχει πολύ σύντομες, εύστοχες προτάσεις που η καθεμία λειτουργεί σχεδόν αυτόνομα, με το δικό της ιδιαίτερο νόημα. Έχοντας ζήσει την ανθρώπινη αγριότητα στον ύψιστο βαθμό, ο Άπελφελντ στρέφει την προσοχή του στην άλλη πλευρά της ζωής, στην έκπληξη της καλοσύνης. Στις αρχές της δεκαετίας του ‘60, βρίσκει τον πατέρα του, για τον οποίο πίστευε ότι ήταν νεκρός, σε ένα στρατόπεδο προσφύγων στο Ισραήλ. Η συνάντηση ήταν τόσο πολύ συναισθηματικά φορτισμένη, που ο Άπελφελντ δεν τόλμησε ποτέ να αναφερθεί σε αυτή στο έργο του. Τα μυθιστορήματά του έχουν μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες και έχουν αποσπάσει μεγάλα ισραηλινά και διεθνή βραβεία. Ο ίδιος δίδαξε λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Μπεν Γκουριόν του Νέγκεβ. Εκτός από τα εβραϊκά μιλούσε γίντις, γερμανικά, ουκρανικά, ρωσικά, αγγλικά και ιταλικά. Στο Ισραήλ έζησε μέχρι το τέλος του.

Ισραηλιτική Κοινότητα Αθηνών / Jewish Community of Athens