Ποια ήταν τα θρησκευτικά στοιχεία της αρχαιότητας και ποιοι οι συσχετισμοί με την χριστιανική θρησκεία

Της Παρθένας Τσοκτουρίδου.
Τα θρησκευτικά στοιχεία της αρχαιότητας ήταν (Τριαντάφυλλος Ι. Δελής, Η Ιλιάδα του Ομήρου, Τόμος Α’, Ραψωδίες Α-Μ, Σελ. 82, Αθήνα 1993, Ερμηνευτικά σχεδιάσματα αρχαίων κειμένων) τα εξής:

Ο ι   θ υ σ ί ε ς , οι τελετές των οποίων περιελάμβαναν :

α) την προετοιμασία του βωμού, του ή των σφαγίων, του ιερέα και του λαού, 

β) την κυρίως θυσία (σφαγή και καύση ζώου) και τις δεήσεις  και

γ) την ευωχία, απαραίτητα αρτύματα της οποίας ήταν τα τραγούδια και οι χοροί.

-Από την εποχή του Ομήρου είναι γνωστά τα αναθήματα (αφιερώματα και  προσφορές στις διάφορες θεότητες). Στις αρχές ήταν ζώα που προορίζονταν για θυσία, πέπλα για το ντύσιμο των Παλλαδίων και άλλα στολίσματα. Από τον 6ο αι. π.Χ. άρχισαν να κατασκευάζονται πολλοί ναοί και να αφιερώνονται αγάλματα στους θεούς και διάφορα άλλα αντικείμενα τέχνης. Περίφημο ήταν το ανάθημα του Μ. Αλεξάνδρου στον Παρθενώνα, που αποτελούνταν από 300 χρυσές περσικές ασπίδες. Σήμερα τα αναθήματα ονομάζονται τάματα. Περίφημα είναι τα τάματα στη θαυματουργή Παναγία της Τήνου.

-Θυσία βοδιού, τα βουφόνια,  γινόταν στην αρχαία Αθήνα, κατά τη γιορτή των Διιπολείων, προς τιμή του Πολιέα Δία. Μετά τη θυσία δικαζόταν εικονικά ο φονιάς στο Πρυτανείο, αλλά αθωονόταν. Ως ένοχο θεωρούσαν το τσεκούρι, με το οποίο θανάτωναν τα ζώα, γι’ αυτό και το πετούσαν στη θάλασσα. Το έθιμο προήλθε από κάποιο Δίομο ή Σώπατρο, ο συμβολισμός του όμως παραμένει άγνωστος. Κυρίως ανάγεται σε υποκατάστατο παλιάς ανθρωποθυσίας, σε παλιό κυνηγετικό έθιμο ή πιθανότερα στο φόνο του δαίμονα της βλάστησης.

-Πάνω σε κτίσμα με βάσεις και βαθμίδες, τον βωμό,  οι αρχαίοι θυσίαζαν ζώα στους θεούς τους. Από τα προιστορικά ακόμα χρόνια και για την ακρίβεια από την Νεολιθική εποχή, βρέθηκαν μεγάλες πέτρες με κοιλότητα στο κέντρο τους, πράγμα που εξηγεί το γεγονός ότι ίσως κάποτε χρησίμεψαν ως βωμοί.

-Η Χριστιανική λατρεία δανείστηκε το βωμό από τις προηγούμενες θρησκείες, αλλά τον έδωσε διαφορετική ονομασία. Αντιπροσωπευτικός τύπος Χριστιανικού βωμού είναι η Αγία Τράπεζα, πάνω στην οποία γίνεται συμβολικά η ιεροτελεστία του «οίνου και άρτου», δηλ.. τελείται το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Το σχήμα της Αγίας Τράπεζας κατά κανόνα είναι τετράγωνο και στηρίζεται πάνω σε έναν ή τέσσερις μικρούς στύλους. Από τον 4ο μ.Χ. αι. επικράτησε η συνήθεια να τοποθετούνται κάτω από την πλάκα της βάσης της Αγίας Τράπεζας κόκαλα Αγίων. Επίσης πάνω στην Αγία Τράπεζα στηρίζεται με τέσσερις μικρές κολόνες το κουβούκλιο, ένα είδος ουρανού. Η διακόσμηση της Αγίας Τράπεζας στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι αξιόλογη.

-Η Δυτική Εκκλησία διατηρεί θυσιαστήρια διακοσμημένα με φύλλα χρυσού ή αργύρου, με ελεφαντόδοτο, με πολύτιμες πέτρες και πανάκριβα κράσματα. Τέτοιο θυσιαστήριο είναι η Αγία Τράπεζα του Αγίου Αμβροσίου στο Μιλάνο, έργο του χρυσοχόου Βουολβίνιο τον 9ο αι. π.Χ.