Όταν βρεθεί
κανείς στην όμορφη πόλη των Σερρών στα δεξιά του δικαστικού κτιρίου και μέσα σε
μικρό πάρκο θα δει τη μαρμάρινη προτομή του Αναστασίου Πολυζωΐδη.
Γράφει στην προτομή: ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΟΛΥΖΩΙΔΗΣ 1802 - 1873 ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ
ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ.
Διαβάζει ακόμα κανείς στην προτομή, ότι στήθηκε στο έτος
1984, δηλαδή 150 χρόνια απ’ την πολύκροτη δίκη του Θ. Κολοκοτρώνη και άλλων
αγωνιστών, στην οποία συμμετείχε ο Πολυζωΐδης ως Πρόεδρος του δικαστηρίου.
Το έργο έγινε με δαπάνη του Δικηγορικού Συλλόγου Σερρών, για
να τιμηθεί ο Αναστ. Πολυζωΐδης, ως δικαστής ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ, ένας απ’ τους εξέχοντες
Έλληνες ως προς την προσφορά στο έθνος και στο λαό, τέκνο της πόλης του Μελενίκου,
που ήταν μια πόλη της ευρύτερης περιοχής των Σερρών.
Ο Αναστάσιος Πολυζωΐδης ήταν έντιμος και φλογερός πατριώτης.
Υπήρξε διακεκριμένος νομικός, πολιτικός και λόγιος. Ήταν πολύ μεγάλη η προσφορά
του στο αγωνιζόμενο έθνος, στο συγκροτούμενο ελληνικό κράτος και στον ελληνικό
λαό,Ο Πολυζωΐδης γεννήθηκε το 1802 στην ελληνική πόλη Μελένικο της
βορειοανατολικής Μακεδονίας.
Ο Αναστάσιος Πολυζωΐδης ως Πρόεδρος του
δικαστηρίου στη δίκη του Θ. Κολοκοτρώνη και των λοιπών αγωνιστών
Ο Θεοδ. Κολοκοτρώνης, ο Δημ. Πλαπούτας και ο Κίτσος
Τζαβέλλας μαζί με μερικούς άλλους ηρωικούς αγωνιστές συνελήφθησαν το Σεπτέμβριο
του 1834 ως δήθεν ύποπτοι συνωμοσίας κατά της βαυαρικής Αντιβασιλείας και
κλείστηκαν για εννιά μήνες στις φυλακές της Ακροναυπλίας.
Το κατηγορητήριο όριζε να δικαστούν στις 25 Μαΐου 1834 “επί
εσχάτη προδοσία”, πράγμα που επέσυρε την επιβολή της ποινής του θανάτου.
Η πολύκροτη δίκη άρχισε με καθεστώς στρατιωτικού νόμου, που
είχε επιβληθεί από τη νύχτα της σύλληψης των αγωνιστών. Παρουσιάζονται
εγκάθετοι ψευδομάρτυρες, για να βοηθήσουν στη λήψη της εκ των προτέρων παρμένης
απόφασης. Να όμως που παρουσιάζονται σοβαρά και απροσδόκητα εμπόδια στο δρόμο
της διατεταγμένης δικαιοσύνης. Ο Μακεδόνας Αναστάσιος Πολυζωΐδης (μόλις 32
ετών) Πρόεδρος του Δικαστηρίου και ο κατά δύο χρόνια μεγαλύτερός του
Ζακύνθιος Γεώργιος Τερτσέτης (δικαστικός και λόγιος, 1800 - 1874) αρνούνται να
συμπράξουν στο ανοσιούργημα της βαυαρικής Αντιβασιλείας και των εντόπιων
υπηρετών της.
Αναμφίβολα έχει αξία και ηθική βαρύτητα η γενναία στάση του
δικαστή Γ. Τερτσέτη. Σίγουρα όμως έχει αυξημένη αξία και ηθική βαρύτητα η
γενναία στάση του Αναστ. Πολυζωίδη, επειδή: α) Ο Πολυζωΐδης είναι Πρόεδρος του
δικαστηρίου και ο Τερτσέτης απλός δικαστής και β) Ο Τερτσέτης έχει στενές
σχέσεις με το δικαζόμενο κορυφαίο αγωνιστή Θ. Κολοκοτρώνη, αφού γράφει τα
απομνημονεύματά του “Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής” κατά τις αφηγήσεις
του Γέρου του Μωριά.
Οι χωροφύλακες του καθεστώτος με βρισιές και λασπολογίες και
με προτεταμένη τη λόγχη προς τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου, τον βιάζουν να
υπογράψει τη θανατική καταδίκη των αγωνιστών. Η απάντηση του Πολυζωΐδη είναι: “Το σώμα μου δύνασθε να το κάμητε όπως θέλετε, αλλά τον
στοχασμόν μου, την συνείδησίν μου, δεν θα δυνηθήτε να τα παραβιάσητε”.
Ο ίδιος ο Υπουργός Δικαιοσύνης Κ. Σχινάς έρχεται στη δίκη
για ν’ αποσπάσει την υπογραφή κατά πρώτον λόγο του Προέδρου Πολυζωίδη, αλλά και
του δικαστή Τερτσέτη. Θέλει να είναι “ομόφωνη” η απόφαση. Ορμά έξαλλος προς τον
Πολυζωίδη, αξιώνοντας να υπογράψει, αλλά παίρνει την απάντηση: “Προτιμώ την
αποκοπήν της χειρός μου, αλλά δεν
υπογράφω”.
Οι αστυνομικοί τους τραβούν βιαίως απ’ το δωμάτιο των
διασκέψεων, να τους βάλουν στην έδρα να υπογράψουν και να διαβαστεί η απόφαση.
Τους χτυπούν με γροθιές, με κλωτσιές, με τους υποκόπανους των όπλων. Τους
φτύνουν, τους βρίζουν, σχίζουν τα ρούχα του Προέδρου Πολυζωΐδη.
Ο Πρόεδρος Πολυζωΐδης, κατά πρώτον λόγο, αλλά και ο δικαστής
Τερτσέτης εκείνες τις ώρες καθιέρωσαν έμπρακτα την ιδέα της ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ.
Η “απόφαση” είχε συνταχθεί απ’ το δικαστή Δ. Σούτσο, συγγενή
του Σχινά και απαγγέλθηκε υπογραμμένη απ’ τους τρεις δικαστές Α. Βούλγαρη, Δ.
Σούτσο και Φ. Φραγκούλη, υπηρέτες της αυθαιρεσίας και της βίας της κρατικής
εξουσίας.
“Εις την ακρόασιν της αποφάσεως σταλαγματιές δακρύων έπεφταν
από τους οφθαλμούς του Πλαπούτα. Εσυλλογίζετο την ορφάνεια των τέκνων του. Ο
Κολοκοτρώνης με ατάραχον βλέμμα είπε: Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη
βασιλεία σου”. (Γ. Τερτσέτη, Άπαντα).
Η καταδίκη αυτή προκάλεσε κύμα λαϊκής αγανάκτησης και η
Αντιβασιλεία αναγκάστηκε να μετατρέψει την ποινή του θανάτου σε ισόβια κάθειρξη
και αργότερα σε εικοσαετή κάθειρξη. Τελικά, όταν ενηλικιώθηκε ο Όθων (20 Μαΐου
1835) και ανέλαβε τη βασιλεία, δόθηκε στους γενναίους αγωνιστές χάρη(...!!!).
Αποφυλακίστηκαν και αργότερα παρασημοφορήθηκαν. Αναγνωρίστηκε η αξία και του
ήθος του Αναστ. Πολυζωίδη και τοποθετήθηκε σε διάφορα υψηλά αξιώματα, όπως
προαναφέραμε, απ’ όπου πρόσφερε με γνώση με ζήλο και με εντιμότητα πολύτιμες
υπηρεσίες στην πατρίδα και στο λαό.
